Globalisert økologisk?

Omgrepet økologisk inneber lokal produksjon og konsum. Likevel er økologisk mat ei global handelsvare. Likeså økologisk dyrefôr. Nett slik som konvensjonell mat og dyrefôr, vert økologisk sertifiserte produkt handla til lågast mogeleg prisar på børsen, så køyrd, båta, toga eller flydd til den delen av planeten ein er villig til å betale. Er ikkje då litt av poenget borte? 

Prinsippa for økologisk landbruk er å finne på nettsidene til Ifoam (The International Federation of Organic Agriculture Movements). Det andre prinsippet, "principle of ecology", går ut på å resirkulere næringsstoff. Dersom våre kyr et økologisk havre frå Canada - noko dei gjer - korleis er det då med resirkulering av næringsstoff? Eller dersom våre høner et økologisk soya frå Sør-Amerika - korleis er det då med resirkulering av næringsstoff? Null, sjølvsagt. I teorien tyder det at våre sertifiserte husdyr som et importert fôr, ikkje lever etter økologiske prinsipp.

I Norsk landbruk har vi eit anna fenomen som er like lite økologisk, nemleg det utruleg sexye uttrykket "kanaliseringspolitikken". Denne politikken sikrar at korn vert produsert på Austlandet og i Trøndelag, medan husdyra som får kornet til fôr, held til i resten av landet. Det er akkurat det same med økologisk kornproduksjon. Fôrkornet vert skipa frå aust til vest, noko som medfører minimalt med resirkulering i kornområda. Alt hamnar der det er husdyr. Kanaliseringspolitikken er difor bokstaveleg talt med å undergrave økologisk landbruk.

I principles of fairness står det at "ensure fairness with regard to the common environment" og "Fairness requires systems of production, distribution and trade that are open and equitable and account for real environmental and social costs."

Transportesktoren er ein av dei største bidragsytarane til klimaendringane. Økologisk mjølk produsert på Vestlandet, av austlandsk korn, frakta tilbake til ein Meny i Oslo, kan difor i prinsippet ikkje vere økologisk, sjølv om heile sulamitten er Debio-sertifisert. Transporen for på tvers av Norge, eller transporten av økologiske epler frå Argentina, bidreg til irreversible klimaendringar. Det heng ikkje saman med "fairness" (ærlegheit,rettferdigheit, rettsskaffenheit).

Heile det økologiske tankegodset går ut på at ein skal vere nøysam med ressursane og resirkulere det som er mogeleg. Når konsument er på andre sida av kloden, vert det økologiske begrepet utvatna. Økologisk sertifisering burde difor innehalde geografiske begrensingar, for å sikre mest mogeleg av denne resirkuleringa.

Ein kan jo sei at det er ein idiotisk ide, fordi det meste uansett forureinar havet som kloakk. Då vil eg sei at i framtida trur eg også desse næringsstoffa må resirkulerast. Når oljen er brent opp, og fosforgruvene er tomme, må vi rett og slett bruke opp att det som plumpar over ramma.

Eg har sjølv vore med på å argumenter for import av økomat. Argumentet er at det vil få våre eigne bønder til å produsere meir. Import opnar opp for heimeproduksjon, held på marknaden. Men no ser vi ein global etterspørsel på økologisk mat som ser akkurat ut som den konvensjonelle, og våre bønder klarar ikkje å henge med. Eg trur difor ikkje at import løyser nokon problem - det er ei kvilepute. Den einaste løysinga for å få verkeleg økologisk produskjon i Norge, er å knipe att på den konvensjonelle pengesekken - så det monnar. Og belønne klimavenleg produksjon - så det monnar. Då taper korkje bønder, forbrukarar eller miljøet.      

Comments

[p.g.sætre]

Takk for den. For ein halvøkologisk mikrosauebonde som meg, var dette eit skikkeleg spark i baken. Tida får vise om det vert avgjerande.

Slik eg ser det, står det konvensjonelle jordbruket ved ein skiljeveg. Valet står mellom GMO og økologi.Vi vil oppleve mangel og prisauke på dei viktigaste innkjøpte innsatsfaktorane (t.d. kunstgjødsel, kraftfor og diesel) Denne situasjonen vil tvinge fram eit valg. Skal då økologien verkeleg skyte fart, må argumentasjonen basere seg på omgrep som berekraft, matvaretryggleik og miljøvern. Rolla som nisjeprodusent av råvarer til gourmetkokkar og folk som er meir enn vanleg opptekne av eiga helse må tonast ned. Næringa må våge å ta på seg rolla som den framtige produsenten av vårt daglege brød.